Nieuw Strafwetboek: wat verandert er voor verkeersovertredingen?

Nieuw Strafwetboek: wat verandert er voor verkeersovertredingen?

In het kort

  • Sinds 1 september 2026 geldt het nieuwe Strafwetboek, en dat heeft ook gevolgen voor verkeersovertredingen.
  • Verkeersmisdrijven krijgen voortaan een “strafniveau” (1, 2 of 3) in plaats van de oude indeling.
  • Bij niveau 1 kan de politierechter geen gevangenisstraf meer opleggen, wel nog een boete, rijverbod of herstelexamens.
  • Een dodelijk verkeersongeval heet nu “doding in het verkeer”, een apart en zwaarder misdrijf.

Sinds 1 september 2026 heeft België een nieuw Strafwetboek. Ook de Wegverkeerswet werd aan dat nieuwe systeem aangepast. Kreeg je onlangs een dagvaarding voor de politierechtbank en lees je daarin termen als “straf van niveau 2” of “doding in het verkeer”? Wij leggen uit wat er veranderd is, en wat niet.

Wat is er precies veranderd?

Op 1 september 2026 trad het nieuwe Strafwetboek in werking. Op diezelfde datum trad ook een reeks wijzigingen aan de Wegverkeerswet van 16 maart 1968 in werking, ingevoerd bij de wet van 25 mei 2026, waarmee de verkeerswetgeving werd afgestemd op het nieuwe Strafwetboek.

Het nieuwe Strafwetboek werkt niet langer met de vroegere indeling van misdrijven en straffen. In de plaats daarvan worden misdrijven ondergebracht in acht strafniveaus. Niveau 1 omvat de minst zware straffen, terwijl niveau 8 voor de zwaarste misdrijven is voorbehouden.

Omdat veel verkeersmisdrijven in een afzonderlijke wet zijn opgenomen, moest ook de Wegverkeerswet aan dit nieuwe systeem worden aangepast.

De wetgever wilde de bestaande verkeersstraffen zoveel mogelijk behouden, maar ze inpassen in de logica van het nieuwe Strafwetboek. Concreet gaat het om drie grote nieuwigheden voor verkeerszaken:

  • een nieuwe strafschaal met acht niveaus;
  • voor bepaalde gewone verkeersmisdrijven is geen gevangenisstraf meer mogelijk;
  • “doding in het verkeer” als afzonderlijk misdrijf.

Wat betekenen de nieuwe strafniveaus?

De oude categorieën van straffen verdwijnen. In de plaats komt een schaal van niveau 1 (minst ernstig) tot niveau 8 (meest ernstig). In het verkeersrecht worden enkel de niveaus 1, 2 en 3 gebruikt. De meeste verkeersmisdrijven vallen onder niveau 1 of 2.

Straf van niveau 1

Bij een misdrijf van niveau 1 kan de rechter onder meer een geldboete, werkstraf, probatiestraf of eenvoudige schuldigverklaring opleggen. Een gevangenisstraf is op dit niveau uitgesloten.

Heel wat veelvoorkomende verkeersmisdrijven vallen onder dit niveau, bijvoorbeeld bepaalde snelheidsovertredingen, een eerste alcohol- of drugsfeit en een vluchtmisdrijf waarbij alleen stoffelijke schade werd veroorzaakt.

Dat betekent niet dat deze feiten voortaan licht worden bestraft. Naast een geldboete kan de politierechter, afhankelijk van het misdrijf, nog steeds een rijverbod, herstelexamens of een alcoholslot opleggen.

Straf van niveau 2

Niveau 2 is van toepassing op zwaardere verkeersmisdrijven. Op dit niveau kan onder meer een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar, elektronisch toezicht, een werkstraf of een probatiestraf worden opgelegd.

Wanneer de rechter verzachtende omstandigheden aanneemt, kan hij in bepaalde gevallen een straf van niveau 1 opleggen. Daardoor kunnen de persoonlijke omstandigheden van de bestuurder en een goed onderbouwde verdediging een belangrijke rol spelen.

Voorbeelden van feiten die onder niveau 2 kunnen vallen, zijn bepaalde vormen van vluchtmisdrijf met lichamelijke schade, rijden tijdens een verval van het recht tot sturen en bepaalde gevallen van herhaling.

Straf van niveau 3

Niveau 3 voorziet in een gevangenisstraf van meer dan drie tot vijf jaar. Dit niveau is voorbehouden voor bijzonder ernstige feiten, waaronder bepaalde verkeersfeiten met een dodelijke afloop.

Ook op dit niveau moet steeds worden nagegaan welke hoofdstraffen en bijkomende straffen volgens de concrete wettelijke bepaling kunnen of moeten worden opgelegd.

Geen gevangenisstraf meer voor bepaalde gewone verkeersmisdrijven

Een belangrijk praktisch gevolg van de hervorming is dat voor een misdrijf van niveau 1 geen gevangenisstraf meer kan worden uitgesproken.

Dat is bijvoorbeeld relevant voor een eerste alcohol- of drugsfeit, bepaalde snelheidsovertredingen en een vluchtmisdrijf waarbij alleen stoffelijke schade werd veroorzaakt. Onder de vroegere wet kon voor sommige van die feiten nog een korte gevangenisstraf in de wet staan. Sinds 1 september 2026 is dat bij een kwalificatie op niveau 1 uitgesloten.

Een veroordeling kan wel nog aanzienlijke gevolgen hebben. De rechter kan nog steeds een zware geldboete en, wanneer de Wegverkeerswet dat bepaalt, een verval van het recht tot sturen, herstelexamens of een alcoholslot opleggen.

Doding in het verkeer: een apart misdrijf

Een dodelijk verkeersongeval wordt voortaan juridisch aangeduid als doding in het verkeer. De wetgever heeft daarmee een afzonderlijke strafrechtelijke kwalificatie ingevoerd om de eigen aard en ernst van een dodelijk verkeersfeit duidelijker tot uitdrukking te brengen.

Een veroordeling kan leiden tot een straf van niveau 3 en tot een zwaar rijverbod. De precieze straf hangt af van de concrete feiten, eventuele verzwarende omstandigheden en de toepasselijke bepalingen van de Wegverkeerswet.

De nieuwe benaming wijzigt op zichzelf niet de regels voor de vergoeding van slachtoffers of nabestaanden. De burgerlijke schade moet afzonderlijk worden begroot. Bent u als slachtoffer of nabestaande betrokken bij een ernstig verkeersongeval? Neem dan contact op met ons kantoor.

Worden geldboetes duurder?

Het nieuwe systeem van strafniveaus heeft op zichzelf niet tot gevolg dat alle geldboetes opnieuw stijgen.

Bij de omzetting naar niveau 1 werden afwijkende geldboetes opgenomen om aan te sluiten bij de bedragen die sinds 1 februari 2026 van toepassing waren.

De omzetting naar strafniveaus is dus vooral een andere juridische indeling van de straffen.

De hoogte van de geldboete blijft dus afhankelijk van verschillende factoren, zoals:

  • aard van de verkeersovertreding;
  • wettelijke voorziene minimum- en maximumboete;
  • toepasselijke opdeciemen;
  • eventuele herhaling;
  • financiële toestand van de beklaagde;
  • het schuldinzicht van de beklaagde.

Finaal is het de politierechter die de hoogte van de geldboete zal bepalen.

Wilt u een eerste inschatting maken? Neem dan contact op met ons kantoor.

Wat blijft hetzelfde?

Het nieuwe Strafwetboek verandert niet elke verkeersregel. Het bestaande systeem waarbij verkeersovertredingen in graden worden ingedeeld, blijft behouden.

Het nieuwe systeem van strafniveaus mag dus niet worden verward met de graden van verkeersovertredingen. De graad zegt iets over de ernst van een inbreuk op de verkeersregels. Het strafniveau bepaalt welke soorten hoofdstraffen de rechter kan opleggen.

Ook de boetebedragen bleven gelijk. Die waren al eerder dit jaar verhoogd.

Wat met feiten van vóór 1 september 2026?

De datum van de feiten blijft bijzonder belangrijk.

Als uitgangspunt geldt de strafwet die van toepassing was op het ogenblik waarop de feiten werden gepleegd. Wanneer de strafwet nadien wijzigt, moeten echter de voor de beklaagde meest gunstige bepalingen worden toegepast. Een strengere wet kan immers niet met terugwerkende kracht worden toegepast.

Of het nieuwe of het oude systeem in jouw zaak gunstiger uitvalt, hangt af van de concrete overtreding.

Voor dossiers met feiten van vóór 1 september 2026 is een afzonderlijke juridische controle daarom aangewezen.

Dagvaarding ontvangen?

De invoering van het nieuwe Strafwetboek heeft gevolgen voor de manier waarop verkeersovertredingen in het verkeer worden bestraft. Vooral in dossiers met feiten van vóór 1 september 2026 moet worden nagegaan of de oude of de nieuwe strafwet voor de beklaagde het gunstigst is.

Het team van MijnBoete onderzoekt voor elk dossier welke wettelijke bepalingen van toepassing zijn en welke verdediging het best aansluit bij uw persoonlijke situatie.

U kunt ons contacteren via info@mijnboete.be of telefonisch via 03 369 28 10.

Jessy Bursens – Advocaat verkeersrecht – 09/10/2026


Afbeelding gegenereerd met AI.

Neem direct contact op

U kunt ons altijd bereiken op:
T: +32 (0)3 369 28 10
E: info@mijnboete.be
WhatsApp: +32 (0)471 74 26 27

Boete berekenen

Bereken uw verkeersboete met onze gratis tool of vraag gratis advies aan een advocaat verkeersrecht.

Onze reviews