‘Verkeersdoodslag’: binnenkort een nieuw misdrijf in het verkeers(straf)recht?

"Wie iemand doodrijdt onder invloed, maakt een keuze. Dat moet ook juridisch zo benoemd worden."

– Minister Annelies Verlinden

De federale ministerraad heeft recent het wetsontwerp van minister Annelies Verlinden goedgekeurd dat het misdrijf “verkeersdoodslag” introduceert in het Belgische strafrecht. België volgt hiermee het voorbeeld van andere Europese landen zoals Nederland en – recentelijk – Frankrijk. De hervorming is enerzijds symbolisch, maar beoogt ook een daadwerkelijke verzwaring van de strafrechtelijke sanctionering van dodelijke verkeersongevallen.

1. Terminologische verankering: van ‘ongeval’ naar ‘doding in het verkeer’

Het eerste luik van de hervorming is van terminologische aard. De regering geeft daarmee gehoor aan een oproep van verkeersslachtoffers en belangenorganisaties. De huidige praktijk waarbij ernstige verkeersincidenten onder invloed van drugs of alcohol als “ongelukken” worden bestempeld, botst steeds vaker met het rechtvaardigheidsgevoel van nabestaanden.

Het kabinet van minister Verlinden verwoordt het als volgt:

“Woorden als ‘spijtig ongeval’ gebruiken als er een dode valt in het verkeer, valt niet langer te rijmen met de ernst van roekeloos gedrag op de weg, en nog minder met de mogelijke gevolgen daarvan.”

De wet introduceert daarom het begrip “doding in het verkeer”, wat in het maatschappelijk debat reeds vertaald wordt als “verkeersdoodslag”. Dit moet duidelijk maken dat het gedrag van de dader – bijvoorbeeld rijden onder invloed – niet louter onoplettend is, maar een bewuste, risicovolle keuze.

De vraag rijst of het begrip “doding in het verkeer” algemeen zal worden ingevoerd en dus ook van toepassing zal worden op daadwerkelijke, jammerlijke ongevallen waarbij het slachtoffer het leven laat.

Dit zou immers haaks staan op de doelstelling van het wetsontwerp om dodelijke ongevallen met een ernstige verzwarende omstandigheid – zoals dronkenschap van de bestuurder – te onderscheiden van tragische ongevallen met een dodelijk slachtoffer maar zonder verzwarende omstandigheid.

Het valt dan ook af te wachten hoe de wettekst er finaal zal uitzien bij publicatie in het Belgisch Staatsblad.

2. Strengere bestraffing bij verzwarende omstandigheden

Het tweede luik betreft een verstrenging van de strafmaat.

Vandaag voorziet artikel 419 van het Strafwetboek bij het veroorzaken van een dodelijk verkeersongeval in een gevangenisstraf van drie maanden tot vijf jaar, en een geldboete tussen 4.000 en 16.000 euro. Dit geldt ongeacht de omstandigheden, dus ook wanneer het overlijden het gevolg is van rijden onder invloed of een andere zware inbreuk.

De nieuwe regeling maakt hier een onderscheid. Indien sprake is van verzwarende omstandigheden – zoals:

• rijden onder invloed van alcohol of drugs,
• het ontbreken van een geldig rijbewijs,
• een zware snelheidsovertreding,

wordt de maximumgevangenisstraf verdubbeld naar 10 jaar.

De bedoeling is om politierechtbanken en correctionele rechtbanken meer ruimte te geven om zwaar roekeloos gedrag ook als dusdanig te sanctioneren. Hierdoor wordt niet langer elk dodelijk verkeersfeit over één juridische kam geschoren.

Opnieuw rijst de vraag wat de strafrechtelijke gevolgen zullen zijn voor daders die een dodelijk verkeersongeval veroorzaken zonder dat één van de bovenvermelde verzwarende omstandigheden van toepassing is.

Blijft in dit geval de maximumgevangenisstraf van 5 jaar behouden? Ook hier zal alleen de uiteindelijke wettekst duidelijkheid bieden.

Was u betrokken bij een verkeersongeval en wenst u professioneel te worden bijgestaan? Het Mijn Boete-Team staat u graag bij. Contacteer één van onze gespecialiseerde advocaten via info@mijnboete.be of via het nummer (0)3 369 28 10.