Fatbikes met gashendel in Vlaanderen: Verboden voor jongeren

In het Vlaamse straatbeeld duiken steeds meer illegale fatbikes op. Verkeersorganisaties Vias en de Fietsersbond waarschuwen dat het in feite elektrische brommers zijn waarmee kinderen wettelijk niet mogen rijden. Deze snelle e-bikes, die enorm populair zijn onder jongeren, brengen aanzienlijke veiligheidsrisico’s met zich mee.

Wat zijn fatbikes en waarom zijn ze zo geliefd bij jongeren?

Een fatbike is een elektrische fiets gekenmerkt door dikke banden, een verlengd zadel en een stoer uiterlijk. De fatbike trekt vooral jongeren aan door het opvallende design. Een standaard fatbike is op zich niet illegaal, maar zodra er een gashendel wordt gemonteerd, verandert de wettelijke classificatie fundamenteel.

Wies Callens van de Fietsersbond verduidelijkte in het radioprogramma De Ochtend op Radio 1 dat een fatbike met gashendel geen trapondersteuning meer vereist. Dit cruciale kenmerk zorgt ervoor dat het voertuig niet langer als elektrische fiets kan worden beschouwd, maar wettelijk als elektrische brommer geclassificeerd wordt.

Een fatbike met gashendel is een illegale elektrische brommer

Zodra een fatbike zelfstandig kan rijden zonder trapbeweging, valt deze volgens de fatbike wetgeving in Vlaanderen onder de categorie bromfiets. Hierdoor gelden de volgende wettelijke vereisten:

• Minimumleeftijd van 16 jaar
• Verplicht rijbewijs AM
• Verplichte verzekering en helm
• Een gelijkvormigheidsattest (conformiteitsattest) voor toelating op de openbare weg

Veel fatbikes met gashendel worden zonder dit essentiële conformiteitsattest verkocht, waardoor ze illegaal zijn voor gebruik op de openbare weg. Deze elektrische brommers in vermomming zorgen voor toenemende zorgen bij verkeersexperts.

Het gevaar van opgevoerde fatbikes: snelheden tot 50 km/u

Rijden op een fatbike zonder trappen of een opgevoerde e-bike brengt aanzienlijke risico’s met zich mee. Veel van deze voertuigen overschrijden ruimschoots de wettelijke snelheidslimiet van 25 km/u voor e-bikes. De fatbike snelheid kan soms zelfs oplopen tot 50 km/u, wat bijdraagt aan een stijging van ongevallen waarbij jongeren betrokken zijn.

Traumachirurg Dennis den Hartog van het Erasmus MC Rotterdam benadrukt de ernst van de verwondingen: hersenletsels, aangezichtsletsels, botbreuken en zware schaafwonden komen veelvuldig voor bij ongevallen met deze voertuigen. Bij een val aan dergelijke hoge snelheden kunnen de gevolgen levensbedreigend zijn, vooral voor jonge en onervaren bestuurders.

Ouders moeten bewust zijn van risico’s bij aankoop

De Fietsersbond doet een dringende oproep aan ouders om hun verantwoordelijkheid te nemen. Callens waarschuwt dat ouders zich grondig moeten informeren voordat ze een elektrische fiets voor hun kind aanschaffen. Ouders moeten zorgvuldig controleren of een fatbike aan alle wettelijke vereisten voldoet en vooral geen fatbike met gashendel kopen.

Bovendien geldt in Vlaanderen de regel dat jongeren onder de 16 jaar uitsluitend mogen rijden op e-bikes met een maximaal vermogen van 250 watt. Bij het fatbike opvoeren of het gebruik van modellen met hogere vermogens overtreden jongeren de wet en stellen ze zichzelf bloot aan aanzienlijke risico’s.

Politiecontroles op illegale elektrische fietsen

De politie voert steeds vaker politiecontroles op fatbikes uit, maar kampt met praktische uitdagingen. De rollenbanken die nodig zijn voor het testen van deze voertuigen moeten voldoen aan strenge Belgische homologatie-eisen. Een rollenbank is een essentieel instrument voor het meten van snelheid en vermogen van elektrische fietsen.

Volgens Callens zijn er in België slechts vier erkende diensten die deze tests mogen uitvoeren, wat de handhaving aanzienlijk bemoeilijkt. Dit gebrek aan testcapaciteit creëert een handhavingsprobleem, waardoor veel illegale fatbikes ongecontroleerd in gebruik blijven.

Conclusie

De toenemende populariteit van illegale fatbikes met gashendel illustreert hoe jongeren worden aangetrokken tot snelheid en opvallend design, maar benadrukt ook de gevaren van deze combinatie. Zolang er geen brede bekendheid is met de wetgeving en er geen effectievere controles plaatsvinden, blijft het risico op ernstige ongevallen toenemen.

De veiligheid van jonge fietsers kan alleen worden gewaarborgd door goed geïnformeerde keuzes van ouders en doortastend optreden van politie en overheid. Een fatbike zonder trappen mag dan aantrekkelijk lijken, maar de risico’s en wettelijke consequenties wegen niet op tegen het kortstondige plezier of gemak dat ze bieden.